Niepokalanów prezentuje: muzeum straży pożarnej

Kiedy myślimy o życiu w klasztorze, przed oczami stają nam zazwyczaj obrazy ciszy, modlitwy i skupienia. Tymczasem w Niepokalanowie wizja ta zostaje uzupełniona o dźwięk syreny i błysk czerwonego lakieru na karoseriach. Założona latem 1931 r. Ochotnicza Straż Pożarna, złożona z braci zakonnych, była ewenementem nie tylko na skalę ówczesnej Polski. Wspomniana niepokalanowska Straż działa po dziś dzień. Klasztorne muzeum OSP stanowi niezwykły pomost między przeszłością a teraźniejszością. Jej ono nie tylko zbiorem starych maszyn i sprzętu; muzeum stanowi dokumentację ciągłości misji, zapoczątkowanej blisko sto lat temu.

Dynamicznie rozwijający się, przedwojenny Niepokalanów szybko stanął przed poważnym wyzwaniem logistycznym. Klasztor składał się głównie z drewnianych zabudowań, w których – oprócz budynków mieszkalnych – mieściły się składy papieru, farb drukarskich, smarów do maszyn, itp. W przypadku wybuchu pożaru groziło to niewyobrażalną tragedią. O. Maksymilian postawił więc na profilaktykę. Często mawiał współbraciom: „To, co otrzymujemy od ludzi, nie jest nasze, wszystkie budynki i całe wydawnictwo należy do społeczeństwa, dlatego też musimy czuwać, aby się coś nie zniszczyło. Dobrze byłoby pomyśleć i stworzyć coś w rodzaju straży, gdyż pożar na naszym terenie może powstać bardzo łatwo”.

Kiedy w 1931 r. zorganizowano w Niepokalanowie jednostkę ochotniczej straży pożarnej, jej organizacją zajął się br. Salezy Mikołajczyk. Powstająca Straż została wyposażona w prosty sprzęt, taki jak ręczne sikawki, beczkowóz własnej roboty, drabiny czy bosaki. Zadaniem Straży była dbałość o bezpieczeństwo pożarowe drewnianych budynków mieszkalnych i wydawniczych oraz składów papieru na terenie klasztoru. W przypadku wybuchu pożaru śpieszyła też z pomocą okolicznym mieszkańcom. W 1940 r. franciszkańscy strażacy wyremontowali i dostosowali do celów gaśniczych samochód osobowy Minerva, który użytkowali w latach 1941-1958.

To, co wyróżnia placówkę w Niepokalanowie na tle innych muzeów pożarnictwa, to jej „żywy” charakter. Pomieszczenia muzealne znajdują się w budynku czynnej remizy OSP Niepokalanów (w 1999 r. niepokalanowska Straż Pożarna została włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego). Większość zbiorów, takich jak kolekcja wycofanego z użycia sprzętu gaśniczego, dyplomy, plakaty, wycinki z gazet opisujące akcje strażackie, pamiątki z okresu okupacji, sztandary czy fotografie, zgromadzono na piętrze budynku. Natomiast do najstarszych i najważniejszych eksponatów muzeum należy belgijski samochód strażacki Minerva GM-4 (pochodzący z 1923 r.) oraz ręczne pompy z XIX wieku.

Muzeum to jednak nie tylko wielkie maszyny, ale także żywy dokument minionych lat. Na ścianach i w gablotach można zobaczyć kolekcję zabytkowych hełmów – poczynając od mosiężnych, lśniących egzemplarzy z okresu międzywojennego. Warto też zwrócić uwagę na sikawki ręczne. To one – wymagające siły fizycznej i synchronizacji – były pierwszym orężem braci w walce z ogniem. Cała działalność niepokalanowskich strażaków odbywała się zgodnie z zasadą: „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek!”

O muzeum w skrócie:
Zakres zbiorów – kolekcja starego sprzętu gaśniczego, ochrona p-poż. klasztoru, pamiątki z okresu okupacji, plakaty strażackie, sztandary, fotografie
Godziny otwarcia – po uprzednim zawiadomieniu w budynku informacji
muzeum, Straż Pożarna, Niepokalanów, zwiedzanie