Każdy, kto się urodził, musi umrzeć. Słowa te nie muszą napawać smutkiem i beznadzieją. Kto idzie przez życie z Panem Bogiem, ten nie obawia się śmierci, bo wie, że nie jest ona końcem, tylko bramą do szczęścia wiecznego.
Prawda upokarza, bo zawsze jest naga, trupia, pokazuje, że życie, które zawdzięczamy rodzicom, jest kruche, przejściowe, bezbronne i niepewne jak kwiaty powoju, co trwają dzień tylko jeden, wychylające się ku motylom w geście rozpaczy: nuże, pokochaj mnie, bo mój termin jest krótki!
Końcem i przeznaczeniem naszym jest śmierć. Czas pakować walizki i powracać do prochu, z któregośmy powstali. Naszym prawdziwym wrogiem wydaje się Bóg, który odmierza nam czas, powołuje do istnienia i odtąd rozpoczyna się w nas powolne umieranie. Nic nie znaczymy, bo nie jesteśmy Nim. Nie pomoże nam czytanie o Supermanach, Kapitanach Ameryka czy Indianach Jones, ani pogrążanie się w snach o Doktorze Faustusie. Nie unikniemy przeznaczenia, które sprawia, że wszyscy jesteśmy równi.
Od czasu do czasu kogoś ogarnie panika, jak włoskiego potentata medialnego Andreę Rizzoliego, który leżąc na łożu śmierci, krzyczał: „Ja nie mogę umrzeć! Jestem najbogatszym człowiekiem w Europie!”. Nie ma większej porażki od tej, gdy kogoś dopadnie śmierć, której wcześniej nigdy nie brał pod uwagę. Nie na darmo mówi psalm: „Człowiek żyjący bezmyślnie w dostatku równy jest bydlętom, które giną” (Ps 49,21).
Jak umierał Bóg
Podczas Wigilii Paschalnej, najpiękniejszej Liturgii Kościoła na ziemi, rozbrzmiewa nieśmiertelne przesłanie: „By wyzwolić niewolnika, poświęciłeś Syna”. Gdy życie zamieniało się w koszmar i bezdenną rozpacz, Bóg powołał wielkiego Zbawiciela, który zwlekł z Siebie szaty pełne chwały, zamienił je na ludzkie łachmany i przyjął postać ostatniego wyrzutka. To na wieki odmieniło dumne pojęcia i wyobrażenia o Bogu będącym Przyczyną Przyczyn, Nieporuszonym Poruszycielem, Boskim Architektem czy też Stwórczą Ideą.
Żaden z wybitnych filozofów i pisarzy, wyszkolonych scholastyków, genialnych oświeceniowców, chłodnych pozytywistów czy też egzystencjalistów nie wyobraziło sobie Boga z krwi i kości, Boga gotowego zstąpić w cuchnący dół śmierci, by stamtąd uratować swe sponiewierane i gnijące, aroganckie i zbuntowane dziecko. Pozwolił się wcześniej opluć, znieważyć, sponiewierać przekleństwami, zbić do krwi i zawlec w nieludzki sposób na potwornie bolesne i hańbiące ukrzyżowanie. Wszystko to przyjął z miłości do człowieka.
Nagi jak robak, wyśmiany i odrzucony, do ostatnich chwil był namawiany przez tłum szyderców: „Zejdź z krzyża, a uwierzymy w Ciebie”. Przybity do krzyża i napełniony goryczą, złożył nieśmiertelne świadectwo o Bogu, który zanurza się całkowicie w ludzki grzech i śmierć, by wypowiedzieć swe Boskie: JA JESTEM. We wszystkim stał się podobny do nas. Poddany cierpieniu i udręce, wrażliwy na lęk i odrzucenie, chwytający się modlitwy, by nie oszaleć z bólu w bezsenne noce, noszący na sobie niegojące się rany pogardy i niesprawiedliwego potraktowania, akceptujący poborców podatkowych i bezdusznych urzędników, prześmiewczych faryzeuszy oraz religijnych obłudników w powłóczystych szatach. Padający ze zmęczenia i cierpiący głód oraz pragnienie, nieodporny na zakażenia i, podobnie jak my, poniewierany pokusami, szatańskimi sztuczkami.
Mimo że był Bogiem, zgodził się zająć ostatnie miejsce, którego nikt nie lubi, od którego wszyscy oddalają się ze wstrętem. Zgodził się umrzeć za złoczyńcę i bluźniercę, biorąc na siebie ludzką hańbę i grzech. Umarł w skrajnej samotności, odarty z szacunku i czci. Lecz zmartwychwstał, by zniszczyć śmierć i pomóc nam zasiąść w chwale. Doprawdy, nie ma większej nowiny na świecie jak ta, że Bóg kocha grzesznika!
Jak umiera mnich
W swoisty sposób tę prawdę przeżywają chrześcijanie w swych niewielkich, zapomnianych po większej części w naszym świecie wspólnotach. Br. Vincent, młody mnich z Opactwa Lagrasse we Francji, zmarł na stwardnienie rozsiane (wspólnota opactwa żyje duchowością maryjną św. Ludwika Marii Grigniona de Montfort i św. Maksymiliana Marii Kolbego). „Im bardziej zbliżał się do Boga, tym mniej bracia go rozumieli. Stał się przezroczysty” – pisał Nicolas Diat w błyskotliwej książce pt. Czas umierania. Ostatnie dni życia mnichów.
Ogrom jego cierpień głęboko poruszał wspólnotę. Choć dla niego samego, jak i dla jego współbraci był to ciężki krzyż, br. Vincent przyjął śmierć w duchu zawierzenia. Często mawiał: „Wszystko oddałem Jezusowi. On wziął wszystko. Dziękuję Mu”.
Czasem człowiek cierpi ponad miarę i nie może już, jak dawniej, sprostać wysiłkowi modlitwy: „W takich chwilach powstaje tajemnicza alchemia: chory zostaje uniesiony nurtem modlitwy innych mnichów. Człowiek, który niebawem umrze, już nie może wiosłować w łodzi, ale posuwa się do przodu razem ze swoimi braćmi”.
Kiedy zbliża się śmierć, zakonnicy są obecni przy umierającym bracie, aby go wspomagać i wspierać. Śmierć nie jest dla nich czymś obcym. Przygotowują się do niej przez wszystkie dni spędzane w klasztorze. Myśl o śmierci nie jest wcale czymś niezdrowym. Pozwala raczej zrozumieć sens życia: „Prawdziwe życie nie jest tu, na ziemi. Każdego dnia trzeba się szykować na umieranie”.
Pewien kartuz, Dom Innocent, uważa, że wszyscy rodzimy się po to, żeby spotkać Boga, mnisi zaś pragną tego z całego serca: „Mnich oddał swoje życie Bogu, choć nigdy Go nie spotkał. To normalne, że niecierpliwi się, by Go wreszcie zobaczyć”. Ta niecierpliwość pomaga wielu z nich przyjąć śmierć w pokoju. Nie wyczekują samej śmierci, ale tego, co nastąpi po niej. Wymaga to oczywiście dojrzałej wiary i nadziei, karmionej przez wiele lat modlitwą i praktyką życia. Pozwalają one duszy nawet u kresu życia z ufnością spocząć w miłości Boga.
Jak umarł Mojżesz
Powiadają mędrcy Izraela, że gdy Mojżesz dowiedział się od Boga, że niebawem umrze, zebrał wszystkie pokolenia ludu, który prowadził ku Ziemi Obiecanej, by im przypomnieć najważniejsze przykazania Boga, potem ich wszystkich pobłogosławił i poprosił o wybaczenie. Gdy zaś wspinał się na górę Nebo z pełną świadomością, że jest to ostatni etap jego życia, odczuwał lęk na myśl o nadchodzącej śmierci, choć jednocześnie chciał wypełnić wolę Bożą aż do końca.
Wtedy to Bóg zbliżył się do zatrwożonego Mojżesza, pocałował go, „jego zaś dusza doznała przeogromnej radości spotkania z Boską Shekinah (Obecnością) – radości nieporównywalnie większej od tych, jakich doświadczał jeszcze żyjąc w ciele – i w ten sposób Mojżesz powrócił na łono Świętego, niech Imię Jego będzie błogosławione”.
Tak opuszczają ziemię ludzie zakochani w Bogu. ■
