14 września 1861 r. przybyło na Święty Krzyż ponad 30 tys. pielgrzymów. Ciągnęli z całej Polski, choć największą grupę stanowili, jak na nich wówczas mówiono, „Warszawianie”. Na ten dzień przypadał w sanktuarium w „Łysogórach” doroczny odpust w święto Pod­wyższenia Krzyża Świętego. To zasadniczy powód zgromadzenia. Drugim było budzenie narodowego patriotyzmu i przyciągnięcie jak najliczniejszego grona, głównie chłopów, do przygotowywanej walki z okupantem, co zaczął wykorzystywać formujący się obóz narodowy, a co wzmacniali swoją postawą polscy księża.

Podniosłe nabożeństwo w asyście licznie przybyłych duchownych celebrował wówczas bp Józef Juszyński; kazanie wygłosił ks. Ignacy Zakrzewski. Słowa opatowskiego wikariusza do dziś mogą być wzorcem nie tyle treści, co myśli, a nade wszystko postawy polskiego księdza. W płomiennej mowie ks. Ignacy mó­wił: „(…) co was, Rodacy, sprowadza tutaj? Czy chcecie nam powiedzieć: próżne są modły, próż­ne zebrania, próżne nabożeństwa nasze? O nie! Wyście przyszli w nasze sandomierskie strony z odwagą i męstwem. I z tym samym zapałem, i nadzieją jak my pod Krzyż Chrystusowy przyszliście, aby z tego miejsca, z tej góry spojrzeć z nami na ojczystą ziemię, na królestwo nasze i żeby dla niego tutaj wyprosić wolność i zbawienie.

Ale nim wejdziecie w progi świątyni Bożymi łaskami słynnej, nim staniecie przed tym świętym drzewem, przed którym hetmani i rycerze hartu nabierali, nim uściśniecie ten znak wolności i swobody ludów, posłuchajcie wprzódy polskiej do Polaków mowy. Posłuchajcie – ona będzie na cześć waszą…”. Za te słowa zapłacił kaznodzieja aresztowaniem, osadzeniem w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej i zesłaniem na Syberię, gdzie rok później zmarł.

W tym roku przypada 165. rocznica tamtego wydarzenia. Odczytali to we wspaniały sposób społecznicy, członkowie grup rekonstrukcyjnych, stowarzyszenia, kluby i towarzystwa historyczne, pielęgnujące pamięć o Powstaniu 1863 r. Dzięki przychylności Ojców Oblatów postanowili, by co roku Święty Krzyż stawał się miejscem oddawania hołdu wszystkim uczestnikom powstania styczniowego, przyczyniając się do trwałego budowania pamięci o przodkach dla współczesnych i przyszłych pokoleń.

Tegoroczne uroczystości zaplanowane zostały na niedzielę, 13 września, z sumą o godzinie 12.00 w intencji poległych Powstańców Styczniowych. Organizatorzy skierowali zaproszenie do wszystkich, którym bliska jest pamięć przodków, spodziewając się licznego udziału wiernych.